We zeggen het niet vaak, en dat is begrijpelijk, maar we weten allemaal dat Nederland de laatste jaren grotendeels een open inrichting is geworden. Misschien was dat al eerder aan de hand, maar toen hadden we het nog niet zo in de gaten en noemden we ons vertederd een eigenzinnig landje. Soms met de toevoeging dat er álles kon.
Nog nooit heb ik het geturfd, maar volgens mij denk ik per dag zeker een paar keer: Hoe kan dat nou? Soms hoor ik me die woorden zelfs hardop uitspreken, tegen niemand in het bijzonder, vooral tegen mezelf: Hoe kan dat nou? Een vraag die interessant kan zijn, maar op het moment dat je die stelt, zinloos is. Als je die hardop uitspreekt, is het beter dat anderen die niet horen.
Ieder jaar in deze week hetzelfde: “Die gedichten knal jij er natuurlijk zo uit.” Omdat schrijven mijn werk is dus. Maar dat is ander werk dan het maken van sinterklaasgedichten. Ik knal er niets huphup uit en sinterklaasgedichten al helemaal niet.
Gisterochtend vroeg hoorde ik op de radio een gesprek met dierenarts Kuiken. Mooie, tere naam voor een dierenarts. Een wat bedeesde man die soms naar woorden moest zoeken. Je wist zeker dat je huisdier bij hem in goede handen is. Het ging over een huisdier: de kat. De heer Kuiken legde uit hoe het kwam dat de kat en alle katachtigen gevoeliger waren voor de vogelgriep dan andere dieren. Die uitleg begreep ik, maar kan ik hier niet reproduceren, wat ik vaker heb wanneer iemand me iets uitgelegd heeft.
Bij ieder succes van NEC denk ik aan mijn vader. Hij zat meestal in zijn studeerkamer, maar voor NEC kwam hij eruit. Graag stel ik me voor dat hij meemaakt dat zijn club nu op de derde plaats staat in de Eredivisie. Zaterdag van Sparta gewonnen. Namens hem lees ik het verslag van de wedstrijd. Dat doe ik graag, sportverslagen lezen, niet alleen van voetbal. Altijd vraag ik me af wat ik voor me zie. Geeft het geschreven woord de dynamiek van een wedstrijd door?
Er zijn ouders die niet tegen hun kinderen willen liegen en daarom Sinterklaas en alles wat om hem heen hangt, links laten liggen. Of rechts – in deze tijd van politieke overwegingen moeten we alle mogelijkheden open houden. Ik vind ook dat ouders niet moeten liegen. Niemand moet dat doen. De waarheid is niet altijd makkelijk, maar uiteindelijk toch het beste baken. Maar je hebt liegen en liegen.
Overbodige vragen en mededelingen probeer ik te vermijden, maar ik moet wel uitkijken dat ik niet moeilijk doe wanneer ik ze van anderen hoor. Simpel voorbeeld: “Heb je het kunnen vinden?” Ik bel aan bij een adres waar ik moet zijn, en dan die vraag. Het is niet erg en ik snap ook wel dat de bedoeling is dat je vertelt of het je veel moeite heeft gekost of juist niet, maar toch ben ik er geen voorstander van. Er zijn ook van die doodlopende gesprekken. Daarin speelt het woord `eigenlijk’ een prominente rol: “Eigenlijk hadden we een bloemetje mee moeten nemen.”
Op een kastje naast mijn bureau staat nog steeds een ouderwets telefoontoestel. Nou ja, ouderwets, wat is ouderwets? 25 jaar geleden aangeschaft, in een andere tijd. Dacht de laatste jaren vaak: kan het niet weg? Misschien gek, maar ik bleef hechten aan, wat dan heet, de vaste lijn, misschien alleen nog maar een verbinding met inderdaad een tijd die voorbij is. Mijn omgang met dat apparaat is er de laatste jaren niet beter op geworden. Ik word er alleen nog maar op gebeld door personen die me iets willen aansmeren.
Woord heeft ook een zeurderige klank: bezuinigingen. Het kan ook onmogelijk monter worden uitgesproken. Meestal is het aan iemand te zien dat die ze dadelijk aankondigt : mond lijkt dunner, oogopslag dof, onrustige handen die op tafel iets kleins zoeken wat er niet is.
Is mijn eigen schuld, begon er zelf over, op deze plek: winterse neutraliteit. Ik kwam die schrale typering tegen in een artikel over winkeliers die uit angst aanstootgevend te zijn niets in hun etalage zitten wat met Sinterklaas en pakjesavond te maken heeft. Een van de lastigste woorden van de afgelopen jaren: aanstootgevend. Er wordt heel veel aanstootgevend gevonden. We zeggen het erg snel.
